Herbata – jaką wybrać?

Simon Baker herbata

Po herbatę sięgamy w wielu sytuacjach, podczas śniadania, kolacji, kiedy wracamy zmęczeni z pracy lub szkoły, po obiedzie, żeby się rozgrzać i wymieniać tak można bez liku. I nie dość, że ten napój smakuje to jeszcze ma wiele właściwości, które korzystnie wpływają na nasz organizm. Właściwości herbaty zależą od jej rodzaju, a mamy ich mnóstwo (zarówno plusów, jak i minusów). Herbaty czarne, czerwone, zielone, białe, smakowe… zawierają witaminy A, B, C, E, K, minerały takie jak fluor, żelazo, magnez, potas, sód, wapń, cynk oraz dodatkowo zawierają przeciwutleniacze opóźniające proces starzenia się skóry. Zabierzmy się więc do studiowania po kolei każdego rodzaju herbaty :)

W skrócie- czyli plusy i minusy herbaty:

  • kofeina zawarta w herbacie zwana jest teiną
  • w herbacie znajduje się też garbnik (tanina), który łagodzi działanie teiny, powodując, że herbata ma właściwości uspokajające
  • zawiera dużo flawonoidów pełniących rolę przeciwutleniaczy przez co herbata wpływa korzystnie na nasze zdrowie oraz zapobiega przedwczesnemu starzeniu się skóry. Najwięcej flawonoidów zawierają herbaty zielona oraz biała, nieco mniej przeciwutleniaczy znajduje się w czarnej herbacie, ponieważ w procesie fermentacji ulegają częściowo rozkładowi
  • zawiera witaminy: A, B1, B2, C, E i K
  • reguluje procesy trawienne
  • posiada właściwości bakteriobójcze i bakteriostatyczne
  • nie działa moczopędnie
  • pita regularnie może pomóc zapobiec kamicy nerkowej i żółciowej
  • pozytywnie oddziałuje na nerki oraz wątrobę
  • sprzyja akumulowaniu w organizmie witaminy C
  • obniża poziom cholesterolu
  • reguluje ciśnienie krwi
  • tylko w herbacie występuje aminokwas – teanina – który uspokaja, relaksuje, wzmacnia koncentrację oraz obniża ciśnienie krwi
  • chroni przed miażdżycą oraz zawałami serca, prawdopodobnie dzięki temu, że zawiera katechiny (jedne z silniejszych antyoksydantów), które przyspieszają nasz metabolizm wtedy, kiedy organizm znajduje się w spoczynku. Katechiny to również substancje, dzięki który zwiększa się odporność organizmu na choroby
  • fluor znajdujący się w herbacie zapobiega powstawaniu próchnicy (pod warunkiem, że herbata nie jest słodzona)
  • w wypadku przeziębienia idealnie sprawdza się gorąca herbata z miodem
  • świetnie gasi pragnienie nawet, a może przede wszystkim, w upalne dni, przy czym nie musi to być gorąca herbata, równie dobrze może smakować na zimno – z lodem
  • okłady z herbaty łagodzą podrażnienia oczu
  • pozytywnie wpływa na układ moczowy oraz na nerki
  • znajduje zastosowanie w kosmetyce jako składnik odpowiedzialny za regulację pracy gruczołów łojowych, a więc znajduje zastosowanie w kosmetykach przeciwłupieżowych oraz przeciwtrądzikowych
  • często stosowana jest jako składnik perfum
  • niekiedy herbatę miesza się z henną, w takim połączeniu kolor włosów wygląda dużo naturalniej, zyskuje blask, a włosy są wzmocnione

Uwagi:

    • trzeba pamiętać, aby herbaty nie robić zbyt mocnej i długo parzonej, najlepiej zalewać 1 łyżeczkę herbaty 1 szklanką gorącej wody
    • częste picie mocnej herbaty może przyczynić się do przedwczesnego starzenia się skóry
    • dzienna porcja herbaty powinna wynosić 4-5 filiżanek
    • tanina, znajdująca się w herbacie, zmniejsza przyswajalność żelaza dostarczanego z pokarmem, dlatego po herbatę powinniśmy sięgać około godzinę po posiłku
    • przyswajalność żelaza zmniejszają także polifenole, aby zneutralizować ich działanie powinno się stosować witaminę C, która zwiększa przyswajalność żelaza
    • herbata pita w nadmiarze może być powodem bezsenności jak również bólów głowy, czy kołatania serca, ponieważ, podobnie jak kawa, zawiera znaczną ilość kofeiny
    • nadmiar garbników dostarczanych z herbatą, może niszczyć witaminę B1 oraz podrażniać błonę śluzową, co ma negatywny wpływ na przyswajanie składników pokarmowych
    • nie jest polecana osobom z chorobą wrzodową, gdyż nasila wydzielanie kwasu w żołądku
    • herbaty nie powinno się pić na pusty żołądek, gdyż może być przyczyną późniejszego bólu
    • podczas parzenia herbaty, do roztworu uwalniane są szczawiany, które w większych ilościach mogą przyczynić się do wielu schorzeń, w tym do kamicy nerkowej. Każda z rodzajów herbat ma różną ilość szczawianów, jednak niezależnie od rodzaju, ilość  szczawianów w naparze zwiększa się wraz z czasem parzenia oraz z temperaturą wody, którą zalewamy susz
    • do herbaty można dodawać cytrynę, jednak dopiero wtedy, gdy napar już nieco ostygnie. Dlaczego? Otóż w herbacie naturalnie znajduje się glin, który podczas parzenia przechodzi do roztworu, ale który w takiej postaci jest nie przyswajany przez nasz organizm. Kiedy jednak dodamy cytrynę w trakcie parzenia, zachodzi reakcja i glin przechodzi w cytrynian glinu, który jest szkodliwy dla organizmu, szczególnie dla dzieci. Cytrynian glinu akumuluje się w mózgu i może przyczynić się do wystąpienie choroby Alzheimera
    • herbatę można pić z mlekiem (czyli tzw. bawarkę), jednak należy pamiętać, że wtedy napar traci swój pozytywny wpływ na naczynia krwionośne

Herbata czarna

Należy do najczęściej wybieranych herbat nie tylko przez Polaków, ale na całym świecie. Czarną herbatę możemy podzielić ze względu na rozdrobnienie suszu:

  • liściowy – susz składa się z całych liści, jest najbardziej aromatyczna, czas parzenia – 5 min
  • łamany – liście są połamane na mniejsze kawałki, czas parzenia – 3 min
  • pokruszony – na susz składają się pokruszone liście i pył liściowy (używany najczęściej do herbat ekspresowych) – czas parzenia 2 min

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • zaliczamy do niej m. in.: Assam, Cejlon, Dareeling, Yunnan
  • czarna herbata powstaje w wyniku czterech procesów: więdnięcie, skręcanie, fermentacja, suszenie
  • herbatę powinno się parzyć do 3 min, jeśli chcemy aby nas pobudziła
  • herbatę powinno się parzyć ponad 3 min, jeśli chcemy aby nas uspokoiła
  • herbatę powinno zalewać się wodą, będącą w stadium tzw. „białej wody” (jest to moment kiedy woda osiąga biały kolor)
  • gdy woda przejdzie z ze stadium „białej wody” do kolejnego, wówczas cały aromat herbaty uleci z parą
  • zazwyczaj używa się 0,5-1 łyżeczki suszu na szklankę wody

Właściwości:

  • działa uspokajająco i antystresowo lub pobudzająco (zależnie od czasu parzenia)
  • obniża krzepliwość krwi, przez co może w pewien sposób chronić przed zawałami
  • kubek herbatydziała bakteriobójczo
  • działa rozgrzewająco
  • poprawia koncentrację
  • korzystnie wpływa na układ krwionośny
  • już kilka filiżanek dziennie zmniejsza ryzyko zawału serca
  • wspomaga trawienie i pobudza do wydzielania soków trawiennych
  • obniża ciśnienie krwi
  • zawiera fluor

Negatywne działanie:

  • osoby z nadkwasotą żołądka, powinny zamienić herbatę czarną na zieloną
  • wypłukuje magnez z organizmu, więc im więcej herbaty pijemy, tym więcej magnezu musimy dostarczać do organizmu, aby go uzupełnić, bo jak wiadomo brak magnezu to skurcze, bóle mięśni i inne nieprzyjemne dolegliwości
  • wszelkie dodatki jak: cukier, mleko, cytryna mogą zmniejszać pozytywne właściwości herbaty
  • zawiera dużo garbników, przez co może zmniejszyć przyswajalność niektórych minerałów i mikroelementów
  • zbyt długie parzenie herbaty może powodować zgagę
  • może zmniejszać przyswajalność białka i niektórych minerałów, ze względu na dużą ilość garbników. Działanie tych substancji niweluje cytryna oraz mleko

Herbata zielona

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • listki są suszone, ale nie są poddawane fermentacji, tylko działaniu pary
  • do najbardziej popularnych rodzajów herbaty należą: gunpowder, longjing, sencha
  • herbatę parzy się ok. 3 min, jeżeli chcemy, aby herbata pobudziła nas do działania
  • jeżeli chcemy „wycisnąć” z herbaty, ile się da, powinno się ją parzyć ok. 8-10 min, po tym czasie napar będzie działał uspokajająco
  • zieloną herbatę powinno się zalewać wodą o temp. 60-90°C (zależnie od rodzaju herbaty, jeśli kupujemy na wagę, wówczas najlepiej zapytać sprzedawcy o najodpowiedniejszą temperaturę parzenia)
  • najlepsze do parzenia będą porcelanowe filiżanki
  • do parzenia najlepsza będzie woda o naturalnym pH
  • listki można parzyć nawet trzykrotnie, co więcej, drugi i trzeci napar mają lepszy wpływ na organizm niż pierwszy wywar
  • pierwsze zaparzenie pobudza, kolejne zaś – uspokaja
  • można pić nawet kilka filiżanek tego specyfiku dziennie

Właściwości:

  • znajduje się w niej aminokwas L-teanina, który zmniejsza stres i wykazuje działanie uspokajające
  • wykazuje silne właściwości bakteriobójcze i przeciwwirusowe
  • przyspiesza trawienie i reguluje metabolizm, więc jest polecana szczególnie osobom, które się odchudzają
  • pomaga usuwać toksyny z organizmu oraz łagodzi zatrucia alkoholowe
  • pomaga chronić organizm przed nowotworami, jednak w mniejszym stopniu niż herbata biała
  • obniża poziom cholesterolu i może podnosić dobry cholesterol w organizmie, tzw. HDL
  • ma pozytywny wpływ na zęby i kości, ze względu na obecność głównie fluoru, wapnia i magnezu
  • łagodzi stany zapalne jamy ustnej
  • może chronić przed odkładaniem kamieni nerkowych, żółciowych oraz w wątrobie
  • opóźnia starzenie się skóry
  • ma częste zastosowanie w kosmetyce
  • w porównaniu do innych rodzajów herbat zawiera najwięcej witamin i minerałów
  • łagodzi bóle głowy
  • pomaga zapobiegać chorobie Alzheimera
  • obniża ciśnienie krwi i poprawia krążenie, przez co zmniejsza ryzyko powstania chorób serca
  • zawiera flawonoidy wzmacniające naczynia krwionośne
  • działa moczopędnie
  • chłodny napar może być pomocny przy zapaleniu spojówek (służy do przemywania oczu)
  • ma właściwości przeciwwrzodowe i polecana jest osobom cierpiącym na nadkwaśność

Negatywne działanie:

  • utrudnia wchłaniania żelaza, przez co nie jest polecana osobom cierpiącym na anemię
  • przez zmniejszenie przyswajalności żelaza, może również prowadzić do anemii, dlatego zieloną herbatę powinno się pić w umiarze
  • nie powinny jej pić często osoby, które mają tendencję do tworzenia się kamienia nazębnego, ponieważ zielona herbata zostawia na zębach osad, który ciężko jest usunąć

Herbata biała

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • pączki nierozwiniętych do końca listków poddaje się suszeniu
  • krzewy, z których ma powstać biała herbata, często są chronione przed działaniem słońca, co ma zapobiec wytworzeniu się zielonego barwnika – chlorofilu
  • herbatę zalewa się wodą o temp. ok. 85°C
  • listki parzy się ok. 4 min, jeżeli chcemy aby herbata dodała nam energii
  • jeżeli herbatę będziemy parzyć ok. 8 min, wówczas napój będzie działał uspokajająco
  • listki można parzyć trzykrotnie

Właściwości:

  • zawiera alkohole i kwasy pomagające w leczeniu m. in. bezsenności czy otyłości
  • zawiera dużą ilość przeciwutleniaczy, które usuwają z organizmu wolne rodniki
  • zawiera polifenole, które powstrzymują powstawanie wolnych rodników
  • ze względu na dwie powyższe właściwości, biała herbata opóźnia proces starzenia się skóry i dlatego ten typ herbaty jest używany również w kosmetyce
  • zalecana jest osobom, w rodzinach których występowały już nowotwory, biała herbata może działać przeciwnowotworowo
  • zawiera duże ilości witaminy C, przez co uodparnia organizm
  • obniża poziom cholesterolu
  • poprawia krążenie
  • wspomaga koncentrację
  • zawiera dużą ilość kofeiny, przez co można ją pić zamiast kawy
  • pobudza i poprawia koncentrację

Herbata czerwona

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • liście herbatydo najbardziej popularnych rodzajów czerwonej herbaty w Polsce, należą: Pu – erh (najbardziej znana i dodatkowo opisana poniżej), oolong oraz pu­szong (ma najkrótszy czas fermentacji)
  • dokładne pozyskiwanie tego rodzaju herbaty, owiane jest nutką tajemnicy. Wiadomo natomiast, że jest poddawana lekkiej fermentacji, a następnie leżakowaniu (nawet do 60 lat!)
  • listki zalewa się wodą o temp. do 95°C
  • może być zalewana trzy- a niekiedy nawet czterokrotnie
  • na jedną filiżankę powinno użyć się niecałej łyżeczki listków herbaty
  • listki powinny się parzyć 5 min
  • nie powinno się słodzić, gdyż cukier zabija większość dobroczynnych właściwości herbaty

Właściwości:

  • pomaga w zwalczaniu tłuszczu, nawet jeśli w czasie picia herbaty nie zmienimy swojej diety
  • obniża ciśnienie krwi i poprawia krążenie
  • przeciwdziała miażdżycy
  • korzystnie wpływa na pamięć i koncetrację
  • działa moczopędnie
  • przyspiesza spalanie alkoholu w organizmie
  • pomaga przy alergiach
  • wspomaga pracę wątroby
  • pomaga budować mocne zęby i kości, ze względu na wysoką zawartość fluoru
  • oczyszcza organizm z toksyn
  • obniża poziom cholesterolu
  • flawonoidy zawarte w herbacie wzmacniają naczynia krwionośne
  • łagodzi trądzik

Negatywne działanie:

  • zmniejsza wchłanianie żelaza
  • może powodować wypłukiwanie związków mineralnych z organizmu
  • herbatę tę powinno się ograniczyć w czasie: miesiączki, karmienia piersią czy anemii. Kobiety w ciąży powinny zasięgnąć porady lekarza, czy mogą pić taką herbatę

Pu – erh (tzw. „zabójca tłuszczu”)

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • proces powstawania trwa 50-60 lat
  • podczas tak długiego leżakowania herbata zyskuje swe właściwości lecznicze, poprzez powstawania: garbników, flawonoidów, różnych pierwiastków
  • najlepiej pić filiżankę herbaty po jedzeniu
  • zalecane jest pić 3-5 filiżanek dziennie
  • nie powinno się jej słodzić
  • parzy się ją ok 5 min

Właściwości:

  • oczyszcza organizm i pomaga w odchudzaniu poprzez pobudzanie procesów trawiennych
  • powoduje spadek wagi, nawet jeśli zostanie zachowana taka sama dieta
  • obniża poziom cholesterolu
  • przyspiesza spalanie alkoholu w organizmie (oczywiście w ograniczonych ilościach, gdy przesadzimy z alkoholem to nawet herbatka nic nie pomoże :))
  • wspomaga pracę wątroby i wzmacnia ją
  • wzmacnia układ odpornościowy
  • może pomagać w stanach depresji
  • fluor znajdujący się w herbacie zapobiega pruchnicy zębów
  • poprawia perystaltykę jelit
  • zawarte w pu erh flawonoidy wzmacniają naczynia krwionośne oraz działają moczopędnie
  • zawiera małą ilość kofeiny i taniny, przez co nie zmniejsza przyswajalności żelaza
  • poprawia pamięć i koncentrację

Yerba mate

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • choć często traktowana jest jako herbata, to wytwarza się ją z liści ostrokrzewu paragwajskiego
  • liście, po wysuszeniu, rozdrabnia się na małe kawałki
  • nie przechodzi procesu fermentacji
  • napar jest cierpki o zielonobrązowym zabarwieniu
  • na początek potrzeba przygotować odpowiednio susz. W tym celu zalewamy łyżeczkę suszu kilkoma łyżkami zimnej wody. Następnie trzeba odczekać kilka chwil, odlać wodę a listki zalać gorącą wodą i parzyć przez 5 min
  • listki można parzyć trzy- a nawet czterokrotnie

Właściwości:

  • zawiera witaminy A oraz C
  • zawiera mateinę, czyli odpowiednik kofeiny
  • zawiera więcej kofeiny niż kawa, więc bez wahania można odstawić małą czarną, ponieważ mate też pobudzi nas do działania
  • hamuje apetyt, więc Yerba mate warto pić kiedy chcemy zrzucić kilka zbędnych kilogramów
  • pozytywnie wpływa na perystaltykę jelit oraz przyspiesza metabolizm, dzięki czemu warto ją pić podczas odchudzania
  • działa moczopędnie
  • pomaga usunąć toksyny z organizmu
  • usprawnia pracę nerek
  • odpręża i pomaga zniwelować zmęczenie
  • zwiększa zarówno sprawność fizyczną jak i psychiczną
  • poprawia koncentrację
  • dzięki witaminie B (naturalny antydepresant) poprawia nastrój
  • dzięki witaminom A i B2 pozytywnie wpływa na wzrok
  • zawarta w yerba mate witamina A, wpływa również na odporność organizmu

Negatywne działanie:

  • powinny jej unikać osoby z chorobą wrzodową

Rooibos

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • susz zawiera liście oraz małe gałązki czerwonokrzewu
  • listki po wysuszeniu tnie się na małe kawałki, a następnie poddaje procesowi lekkiej fermentacji
  • pochodzi z Afryki Południowej
  • łyżeczkę suszu zalewa się wrzątkiem i przy przez 5-8 min.
  • jeżeli chcemy dosłodzić napar, zamiast cukru lepiej użyć miodu
  • susz można parzyć 2-3 razy

Właściwości:

  • źródło witaminy C
  • zawiera dużo przeciwutleniaczy, spowalniających proces starzenia, obniżających ciśnienię krwi, czy też hamujących procesy powstawania komórek nowotworowych
  • jest bogata w mikro- i makroelementy
  • uspokaja i działa nasennie
  • picie naparu poprawia nastrój
  • wykazuje pozytywne działanie na dolegliwości żołądkowe
  • korzystnie wpływa na jelita i ich pracę
  • pomaga pozbyć się bólów głowy
  • zawiera znaczne ilości fluoru, dzięki czemu wzmacnia zęby i chroni dziąsła przed chorobami
  • nie zawiera kofeiny
  • napar ma właściwości rozkurczające, więc warto spróbować zastąpić nim tabletki w czasie miesiączki
  • hamuje mdłości u kobiet w ciąży
  • zastosowanie rooibos jako okładu pomaga zwalczać trądzik i goić rany
  • korzystnie wpływa na skórę
  • łagodzi alergie
  • zwiększa odporność
  • nie zawiera garbników
  • reguluje ciśnienie krwi

Honeybush

Sposób wytwarzania oraz parzenia:

  • pochodzi z Afryki Południowej
  • susz (w tym wypadku na susz składają się: listki, młode gałązki oraz kwiaty) uzyskuje się z miodokrzewu
  • ma żółtoczerwony napar o miodowym zapachu i słodkawym smaku
  • łyżeczkę suszu zalewa się wrzątkiem i parzy (najlepiej pod przykryciem) przez 5 min.
  • można ją pić z mlekiem oraz z cukrem
  • dwie czubate łyżki suszu należy zalać litrem wrzącej wody, a następnie gotować przez ok. 20 min na małym ogniu

Właściwości:

  • obniża ciśnienie krwi
  • obniża poziom cukru oraz cholesterolu
  • podnosi odporność organizmu
  • pozytywnie wpływa na układ oddechowy
  • relaksuje
  • ułatwia zasypianie
  • nie zawiera kofeiny
  • nie zawiera garbników
  • zawiera dużo przeciwutleniaczy, spowalniających proces starzenia, obniżających ciśnienię krwi, czy też hamujących procesy powstawania komórek nowotworowych
  • napar, podobnie jak rooibos, ma właściwości rozkurczające
  • zawiera fluor

Ziołowe herbaty

W zależności od składu herbaty, mamy też do czynienia z różnymi właściwościami:

– rumianek – działa rozkurczowo, warto pić herbaty rumiankowe w czasie miesiączki i przy bólach brzucha

– mięta – wspomaga trawienie, idealna na problemy z żołądkiem

– melisa – uspokaja, warto ją pić wieczorem ponieważ ułatwia zasypianie

– lipa – polecane szczególnie w okresach przeziębienia, ponieważ podobnie jak herbata z miodem, działa napotnie, a także pomaga oczyścić organizm z toksyn

Jeżeli chodzi o ziołowe herbaty, to często mogą wspomagać pracę naszego organizmu i pomagać przy różnego rodzaju schorzeniach. Mając problemy z żołądkiem, czy też chcąc oczyścić organizm z toksyn, bez trudu znajdziemy herbatę z takim składem, że będzie działała właśnie tak jak tego oczekujemy. Przy zakupie takich specyfików, najlepiej zapytać sprzedawcę o pomoc i radę.

Co jeszcze warto wiedzieć na temat herbaty?

  • zazwyczaj do parzenia herbaty lepsza jest miękka woda
  • im twardsza woda, tym susz powinien się dłużej parzyć
  • czas parzenia skraca się wraz z rozdrobnieniem suszu
  • woda do zaparzania herbaty powinna być gotowana raz, gdyż gotowana więcej traci tlen, a zalany susz herbaciany traci swoje niektóre właściwości
  • najlepsze do przechowywania suszu są szczelnie zamykane metalowe puszki
  • herbata niewłaściwie przechowywana chłonie zapachy i traci swój aromat
  • na powierzchni dobrze zaparzonej herbaty pojawia się lekka pianka
  • susz dobrej jakości powinien się składać z liści o mniej więcej takich samych rozmiarach i nie powinien zawierać pyłu

Poniżej znajduje się tabelka, która prezentuje porównania czasów parzenia różnych typów herbaty, wraz z tym jak napar (w zależności od czasu parzenia) oddziałuje na organizm

Zestawienie czasu parzenia

Zestawienie optymalnych temperatur i czasów parzenia w zależności od rodzaju herbaty

Oczywiście możemy też zakupić herbatki smakowe dostępne w każdym możliwym smaku, więc bez trudu każdy znajdzie coś dla siebie zależnie od humoru, pory dnia, czy roku.

Każdej z herbat warto się przyjrzeć i zdecydować, która będzie dla nas najlepsza, ponieważ choć większość właściwości się powtarza w każdej herbacie, to różnią się szczegółami często bardzo istotnymi. Zachęcam do wypróbowania każdego rodzaju napoju po który sięgamy na co dzień i wybrania herbaty tej najodpowiedniejszej w smaku i działaniu! :)

Komentarze
  1. 3 lata temu
  2. 3 lata temu
  3. 2 lata temu
    • 2 lata temu
  4. 1 rok temu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *